درس دهم:
نماز را زیبا و عربی بخوانیم


تا اینجا با قواعد صحیح خواندن نماز آشنا شدید.اگر شما از امروز نماز را با رعایت این قواعد بخوانید، مطمئن باشید انشاءالله نماز شما صحیح است و هیچ اشکالی ندارد،ولی خوب است بدانید که عربی خواندن نماز دارای دو مرحله است:
الف- صحیح خواندن
ب- فصیح (با لهجه عربی )خواندن
صحیح خواندن نماز:
مطالبی که تا اینجا طرح شد به صحیح خواندن نماز ارتباط داشت ، یعنی اگر هنگام نماز این قواعد را رعایت کنید ،از نظر مراجع بزرگوار تقلید ، نماز شما بدون اشکال و صحیح است. اما اگر بخواهید علاوه بر صحیح بودن ، قرائت نماز شما زیبا و با لهجه عربی باشد به فراگیری قواعد دیگری نیاز است.این قواعد در علم "تجوید"بیان شده است.
فصیح و زیبا خواندن نماز:
نماز به عبارت دیگر در صورتی که نماز گزار بخواهد نمازی بخواند که از نظر خواندن ، شبیه و نزدیک به قرائت نماز پیامبر گرامی اسلام ،امامان معصوم علیهم السلام باشد باید قواعد علم تجوید را بیاموزد و در نماز آن ها را رعایت کند.
شیوه قرائت نماز پیامبر علیه السلام
- پیامبر اسلام چگونه نماز می خواندند؟
بسیار زیبا و با فصاحت تمام
-آیا میتوانی شاهدی هم برای این مطلب ذکر کنی؟
آری!لطفا ً این روایت را بخوان و در مضمون آن دقت کن:
علیّ بن محمد نَوفَلی می گوید:امام هادی علیه السلام فرمود:هنگامی که حضرت علیّ بن الحسین علیه السلام قرآن می خواند ، چه بسا کسانی که بر آن حضرت می گذشتند (و آوای دلنشین او را میشنیدند)از صدای زیبای قرآن او از خود بی خود می شدند.اگر امام علیه السلام مقدار بیشتری صدای زیبایش را آشکار کند مردم تاب شنیدن آن را ندارند.
پرسیدم :مگر رسول خدا علیه السلام با مردم نماز نمی خواند و صدایش را به خواندن بلند نمی کرد؟
امام دهم فرمود:رسول خدا به اندازه توان و تحمل کسانی که به او اقتدا کرده بودند صدایش را بلند می کرد.
بنابر این شایسته است ما نیز به پیروی از پیامبر بزرگوار و امامان معصوم صلوات الله علیهم نماز را علاوه بر صحیح خواندن ، فصیح و زیبا بخوانیم.
ویژگی نماز حقیقی:
برخی از عالمان دینی از امام علی بن موسی الرضا علیه السلام درباره معنای حقیقی نماز و ویژگی های آن پرسیدند.
امام رضا یکی از ویژگی ها یاین نماز را چنین بیان میکند:

(...و یَقرَءُ بِالتَّرتِیل...)
با ترتیل(شمرده و با فصاحت )بخوانید.
بنابراین اگر بخواهیم نماز را بصورت ترتیل و با فصاحت بخوانیم لازم است قوائد علم تجوید را فرا بگیریم و هنگام خواندن نماز آن ها را اجرا کنیم تا نمازی بخوانیم که از نظر صورت ظاهر ، مورد نظر خداوند باشد.این نوع از قرائت نماز را در نماز ائمه جماعات عرب زبان،روحانیون آشنا به قواعد تجوید و قاریان قرآن می توان دید،آنان که نماز را صحیح ، فصیح و زیبا می خوانند.
برای فصیح خواندن نماز به یادگیری قواعد نسبتا ً زیادی نیاز است.چون در این کتاب بنابر خلاصه نویسی است به دو قاعده از قواعد مهم فصیح خوانی اشاره می شود،امید است با رعایت شما نیز نماز را صحیح تر و زیبا تر بخوانید.

عربی خواندن صداهای کوتاه
صداهای کوتاه عبارتند از: فتحه (-َ) کسره(-ِ) و ضمه (-ُ)
1.فتحه( -َ ):
صدای کوتاه فتحه (-َ) در عربی تقریبا ً شبیه صدای فتحه در فارسی است.مثلا ً اگر کلمه ( أًنعَمتَ) و حرکات فتحه آن را با لهجه فارسی بخوانیم تقریبا ً تفاوتی با لهجه عربی آن ندارد.بنابراین نیازی به آموزش تلفظ فتحه نیست.
2.کسره ( -ِ ):صدای کوتاه کسره ( -ِ ) در عربی با صدای کوتاه کسره در فارسی تفاوت دارد.به این معنی که در زبان عربی صدای کوتاه کسره شبیه صدای کشیده ( ای ) خوانده میشود.با این تفاوت که صدای کسره ، کوتاه تلفظ می شود و صدای (ای) به صورت کشیده خوانده می شود.
 

عربی خواندن صداهای کشیده
صدای کشیده (ای) در زبان عربی و فارسی تفاوت چندانی با هم ندارند، همچنان که تلفظ صدای کشیده (او) در زبان فارسی و عربی شبیه هم تلفظ میشود،به این جهت از توضیح آن صرف نظر میشود.اما تلفظ صدای کشیده ( ا ) در زبان عربی با صدای کشیده ( آ ) در زبان فارسی تفاوت دارد.
تلفظ صدای کشیده ( ا ):این صدا در زبان عربی به دو صورت خوانده میشود:
1.اگر صدای کشیده ( ا ) پس از هشت حرف " خ ، ر، ص ، ض ، ط ، ظ ،غ ، ق " قرار گیرد مانند صدای ( آ ) در فارسی ، درشت تلفظ میشود؛ به جز اینکه صدای صدای کشیده ( ا ) در عربی مقداری درشتتر است.

2.چنانچه صدای کشیده (ا) پس از بیست حرف باقیمانده الفبای عربی قرار گیرد ، برای تلفظ صدای کشیده(ا) دهان را به حالت تلفظ فتحه در می آوریم و صدای آن را امتداد می دهیم .به عبارت دیگر هنگام تلفظ آن ،دهان به طرف کام پایین و به پهنا باز می شود ، در نتیجه صدای کشیده (ا) به صورت ظریف و نازل تلفظ می شود.