بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيم
"اَلحَمدُلِلهِ الَّذي جَعَلَ الحَمدُ
مِفتاحاً لِذِکرِهِ وَ سَبَباً لِلمَزيدِ مِن
فَضلِهِ وَ دَليلاً عَلي آلائِهِ وَ
عَظَمَتِهِ" 1 "اَلحَمدُلِلّهِ الَّذي
لايَبلُغُ مِدْحَتَهُ القائِلونَ وَ لايُحصي
نَعماءَهُ العادّونَ وَ لا يُؤَدّي حَقَّهُ
المُجتَهِدونَ الَّذي لايُدرِکُهُ بُعدُ
الهِمَمِ وَ لايَنالُهُ غَوصُ الفِطَنِ الَّذي
لَيسَ لِصِفَتِهِ حَدٌّ مَحدودٌ وَ لانَعتٌ
مَوجودٌ وَ لا وَقتٌ مَعدودٌ وَ لا اَجَلٌ
مَمدودٌ فَطَرَ الخَلائِقَ بِقُدرَتِهِ وَ
نَشَرَ الرِّياحَ بِرَحمَتِهِ وَ وَتَّدَ
بِالصُّخورِ مَيَدانَ اَرضِهِ"2
_______________
چشم از براي ديدن آيات قدرت است
گوش از پي شنيدن اخبار حکمت است
هرگه که حق نبيند و حق نشوند کسي کور و کر
است بلکه از آنهم بَتر بسي3
"اَلحَمدُللهِ الَّذي اَظهَرَ مِن آثارِ
سُلطانِهِ وَ جَلالِ کِبرِيائِهِ ما حَيَّرَ
مُقَلَ العُقولِ مِن عَجائِبِ قُدرَتِهِ وَ
رَدَعَ خَطَراتِ هَماهِمِ النُّفوسِ عَن
عِرفانِ کُنهِ صِفَتِهِ" 4
سبحـان من تقدّس بالعزِّ و الجــلال
سبحــان من تفرّد بالجود و الجــــمال
آن مالکي که ملکت او هست بر دوام
و آن قادري که قدرت او هست بر کمال
سلـــطان بي وزير و جهاندار لميزل
ديــَّـان بـينظـير و خــداوند لايـــزال
گوياي بيتلفــظ و بيـناي بيبصـــر
دانــاي بيتفکـــر و داراي بيمــــلال
تسبيــح بلبل سحـــري حيِّ لايــنام ورد
زبـان کبک دري ربّ ذوالجـــلال 5
"وَ اَشهَدُ اَن لا اِلهَ اِلاَّ اللهُ
شَهادَةَ ايمانٍ وَ ايقانٍ وَ اِخلاصٍ وَ
اِذعانٍ وَ اَشهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبدُهُ
وَ رَسولُهُ اَرسَلَهُ وَ اَعلامُ الهُدي
دارِسَةٌ وَ مَناهِجُ الدّينِ طامِسَةٌ
فَصَدَعَ بِالحَقِّ وَ نَصَحَ لِلخَلقِ وَ
هَدي اِلَي الرُّشدِ وَ اَمَرَ بِالقَصدِ
صَلَّي اللهُ عَلَيهِ وَ الِهِ وَ سَلَّمَ" 6
"عِترَتُهُ خَيرُ العِتَرِ وَ اُسرَتُهُ خَيرُ
الاُسَرِ وَ شَجَرَتُهُ خَيرُ الشَّجَرِ"7
"هُم اَساسُ الدّينِ وَ عِمادُ اليَقينِ"8
"فيهِم کَرائِمُ القُرآنِ وَ هُم کُنوزُ
الرَّحمنِ" 9
با هدايت و مدد الهي و توجهات خاص نبوي و
الطاف ويژة خاندان محمدي و نورانيت قرآن اين
وديعة الهي تا کنون 999 موضوع قرآني در قالب
اجراي 8 دورة طرح سراسري آيههاي زندگي و در
هشت مجلّد کتاب به پايان رسيد و مورد استقبال
پرشور و استفاده خواهران و برادران ايماني و
علاقمند قرآني از خواص و عوام قرار گرفت و
اساساً برگزاري هشت دوره يک حرکت فرهنگي
تبليغي به شکل چندرسانهاي و با استفاده
رسانههاي راديو و تلويزيون و کتاب در سطح
گسترده و کشوري ميتواند حاکي از توفيقات آن
باشد و اکنون باارشاد پدر عزيز و استاد
بزرگوارمان رهبر معظم انقلاب اسلامي، علمدار
شيعه در جهان بشري حضرت آيتالله العظمي
خامنهاي (دام ظله العالي علي رؤوس المسلمين)
که فرموده بودند:
«پس لازم است که مثلاً دو يا پنج هزار مفهوم
قرآني را که ميتواند سرمشق زندگي و ذهن مردم
باشد و آنان را به يک استنتاجي برساند، جدا
کنيم و به آنها بدهيم.»10
»البته دو، سه سالي برنامهاي در راديو اجرا
شده است که از لحاظ شيوة کار بسيار خوب است
يعني واقعاً شيوه، شيوة بسيار خوبي است و من
همينطور از دور و نزديک تشويقشان کردهام.»
نيز دربارة طرح آيههاي زندگي فرمودهاند:«اين
چيز خيلي باارزشي است و همان چيزي است که ما
در بلندمدت براي ايمان و نفوذ قرآن و آن در
دلها به آن احتياج داريم؛ منتها آن آيات و
مفاهيمي که انتخاب ميشود بايد خيلي
عالمانهتر از آن باشد که حالا هست. به نظر من
اينها جزء کارهايي است که لازم است انجام
بگيرد اين، درج و حک کردن سرفصلهاي معرفتي در
ذهن مردم است.» 11
بر آن شديم تا به اين خواستة معظمله در حدّ
فهم و وسع و امکان خويش لبيک گوييم از اين رو
نهمين دورة طرح آيههاي زندگي با اين جهتگيري
طراحي شد و بخش اول آن با 1545 قطعه آيه در
قالب تعداد 93 موضوع پيشبيني و با عنوان
"اليالهدي" تدوين گرديد. ويژگيهاي اين دوره:
1ـ مطالب و موضوعات در اين دوره و دورة بعدي
در سه بخش اساسي خداشناسي، انسانشناسي و
جهانشناسي دستهبندي شده است که به دليل حجم
بالاي موضوعات مربوط به خداشناسي اين دوره را
منحصراً به اين موضوع اختصاص داديم و
انشاءالله در دورة دهم آيههاي زندگي به دو
محور انسانشناسي و جهانشناسي ميپردازيم.
2ـ اين دوره بسان دايرةالمعارف موضوعي آيات
قرآن است. چرا که تقريباً رئوس مطالب مهم
موجود در قرآن کريم در اين سه قالب آمده است.
3ـ در هر موضوع آيات يا آيه يا بخشي از يک آيه
به دليل جامعيت محتوايي در آن موضوع و نيز
کوتاهي و اختصار و همچنين شهرت و آشنايي با
اذهان به عنوان سرگروه آن موضوع آمده و قطعات
ديگري به مناسبت آن موضوع به عنوان آيات کمکي
و مکمل در آن موضوع آمده است و البته در اين
کتاب اشارهاي به ميزان تکرار اين قطعات در
قرآن نشده و با احتساب تکرار آن ميتوان گفت
بخش عظيمي از مفاهيم قرآن در معرض آشنايي و
مورد بحث و بررسي قرار گرفته است.
4ـ آيات و موضوعات و مطالب اين دوره علاوه بر
بهرهبرداريهايي که مانند دورههاي قبل از آن
مانند مطالعة شخصي، برنامهريزي براي مطالعه و
قرائت خانوادگي و اجراي برنامههاي قرآني در
مدارس و مساجد و سازمانها و نهادها و شهرها و
... کارکردهاي متفاوت ديگري نيز دارد مانند
بهرهگيري از آن در برنامههاي تلويزيوني و
راديويي و رسانههاي مکتوب و تبليغات شهري و
جادهاي و نيز حفظ آيات و قطعات مشابه قرآني.
5ـ در اين دوره چون تقطيع آيات و معرفي موضوعي
بخشهاي کوچکي از آيات مورد نظر بوده از اين
رو حفظ و حک کردن آن در ذهن آسانتر بوده و
بازخواني آن ذهن از و نيز مراجعه به محفوظات
براي کاربرد در امور روزمره سريعتر ميباشد.
در پايان ضمن اداي شکر و حمد و سپاس بيحد و
حصر به درگاه حضرت احديت به خاطر عطاي اين
فرصت آسماني و با تمنّاي دوام اين توفيق و با
تشکر و سپاس از برادر عزيز و انديشمند جناب
آقاي دکتر حسن خجسته، معاون محترم صداي سازمان
صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران که با
هدايتها و پيشتيباني و تشويقهاي خود به
درستي و راستي علت مبقية اين موقعيت قرآني
بودهاند، برخود لازم ميدانم از محضر اساتيد
گرامي و دوستان ايماني جناب آقاي دکتر مجيد
معارف و استاد سيدمهدي فاطميان به دليل ارائه
نظرهاي سودمند محتوايي و جناب حجتالاسلام و
المسلمين آقاي سيدمهدي حسيني همداني به دليل
همکاري و کارشناسي در بخش راديويي آيههاي
زندگي و خواهران ارجمند فاطمه رحماني و سميه
انصاري در گرافيک، تايپ و کتابآرايي و جناب
حجتالاسلام آقاي وليالله بيات و برادران
عزيز محمدرضا و مسعودرضا خالقي در تصحيح و
نسخهخواني و آقايان محمدباقر شمسيپور و محمد
پروري در ويرايش، کمال تشکر و سپاسگزاري را
بنمايم.
"لَهُم اَجرُهُم عِندَ رَبِّهِم" 12 "اِنَّ
اللهَ لايُضيعُ اَجرَ المُحسِنينَ" 13
"اَللّهُمَّ اَنتَ اَهلُ الوَصفِ الجَميلِ وَ
التَّعدادِ الکَثيرِ اِن تُؤَمَّل فَخَيرُ
مَأمولٍ وَ اِن تُرجَ فَخَيرُ مَرجُوٍّ
اَللّهُمَّ وَ قَد بَسَطتَ لي فيما لا اَمدَحُ
بِهِ غَيرَکَ وَ لا اُثني بِهِ عَلي اَحَدٍ
سِواکَ وَ لا اُوَجِّهُهُ اِلي مَعادِنِ
الخَيبَةِ وَ مَواضِعِ الرَّيبَةِ وَ عَدَلتَ
بِلِساني عَن مَدائِحِ الآدَمِيِّينَ وَ
الثَّناءِ عَلَي المَربوبينَ المَخلوقينَ
اَللّهُمَّ وَ لِکُلِّ مُثنٍ عَلي مَن اَثني
عَلَيهِ مَثوبَةٌ مِن جَزاءٍ اَو عارِفَةٌ مِن
عَطاءٍ وَ قَد رَجَوتُکَ دَليلاً عَلي
ذَخائِرِ الرَّحمَةِ وَ کُنوزِ المَغفِرَةِ
اَللّهُمَّ وَ هذا مَقامُ مَن اَفرَدَکَ
بِالتَّوحيدِ الَّذي هُوَ لَکَ وَ لَم يَرَ
مُستَحِقّاً لِهذِهِ المَحامِدِ وَ المَمادِحِ
غَيرَکَ وَ بي فاقَةٌ اِلَيکَ لايَجبُرُ
مَسکَنَتَها اِلاّ فَضلُکَ وَ لا يَنعَشُ مِن
خَلَّتِها اِلاّ مَنُّکَ وَ جودُکَ فَهَب لَنا
في هذَا المَقامِ رِضاکَ وَ اَغنِنا عَن مَدِّ
الاَيدي اِلي سِواکَ اِنَّکَ عَلي کُلِّ شَيءٍ
قَديرٌ"14 "اَتَوَکَّلُ عَلَي اللهِ تَوَکُّلَ
الاِنابَةِ اِلَيهِ وَ اَستَرشِدُهُ السَّبيلَ
المُؤَدِّيَةَ اِلي جَنَّتِهِ القاصِدَةَ اِلي
مَحَلِّ رَغبَتِهِ"15 "جَعَلَنَا اللهُ وَ
اِيّاکُم مِمَّن يَسعي بِقَلبِهِ اِلي
مَنازِلِ الاَبرارِ بِرَحمَتِهِ"16 "عَصَمَنَا
اللهُ وَ اِيّاکُم بِالهُدي وَ ثَبَّتَنا وَ
اِيّاکُم عَلَي التَّقوي وَ اَستَغفِرُ اللهَ
لي وَ لَکُم" 17
_________________________
1. نهجالبلاغه، خطبة
157: (سپاس و ستايش مخصوص خداوندي است که حمد
را بازگشاي ذکر و سبب افزايش لطف خويش و
راهنماي نعمتها و عظماتش قرار داد.)
2. همان، خطبة 1: (سپاس و ستايش خداوندي را که
سخنوران از ستودن او عاجزند و حسابگران از
شمارش نعمتهاي او ناتوان و تلاشگران از اداي
حق او درماندهاند. خدايي که افکار ژرفانديش،
ذات او را درک نميکنند و دست غوّاصانِ درياي
علوم به او نخواهد رسيد. پروردگاري که براي
صفات او حدّ و مرزي وجود ندارد، و تعريف کاملي
نميتوان يافت و براي خدا وقتي معيّن، و
سرآمدي مشخص نميتوان تعيين کرد.
مخلوقات را با قدرت خود آفريد و با رحمت خود
بادها را به حرکت درآورد و به وسيلة کوهها
اضطراب و لرزش زمين را به آرامش تبديل کرد.)
3. ابوسعيد ابوالخير
4. نهجالبلاغه، خطبة 195: (سپاس و ستايش
خداوندي را سزاست که نشانههاي قدرت و بزرگي و
عظمت خود را چنان آشکار کرد که ديدهها را از
شگفتي قدرتش به حيرت آورده و انديشههاي بلند
را از شناخت ماهيت صفاتش بازداشته است.)
5. خواجوي کرماني، ديوان اشعار
6. نهجالبلاغه، خطبة 195: (و شهادت ميدهم که
جز خداي يکتا معبودي نيست شهادتي مؤمنانه و
مخلصانه و به يقين و شهادت ميدهم که محمد
بنده و فرستادة اوست خدا پيامبرش را هنگامي
فرستاد که نشانههاي هدايت از ياد رفته و
راههاي دين ويران شده بود. او حق را آشکار و
مردم را نصيحت فرمود، همه را به رستگاري هدايت
و به ميان روي فرمان داد. درود خداوند بر او و
خاندانش باد.)
7. نهجالبلاغه، خطبة 94: (عترت او بهترين
عترتها و خاندانش بهترين خاندانها و درخت
وجودش از بهترين درختان است.)
8.همان، خطبة 2: (آنان اساس دين و ستونهاي
استوار يقيناند.)
9.همان، خطبة 154: (امتيازهاي قرآن دربارة
اهلبيت پيامبر است و اينان گنجهاي خداوند
هستند.)
10. بخشي از بيانات مقام معظم رهبري در ديدار
با قرآنپژوهان حوزة علمية قم دربارة طرح
آيههاي زندگي
11. همان
12. بقره 262
13. توبه 120
14. نهجالبلاغه، خطبة 91: (خدايا! تويي
سزاوار ستايشهاي نيکو و بسيار و بيشمار تو
را ستودن اگر تو را آرزو کنند پس بهترين
آرزويي و اگر به تو اميد بندند بهترين اميدي.
خدايا! درهاي نعمت بر من گشودي که زبان به مدح
غير تو نگشايم. و بر اين نعمتها غير از تو را
ستايش نکنم و زبان را در مدح نوميدکنندگان و
آنان که مورد اعتماد نيستند باز نکنم.
خداوندا! هر ثناگويي از سوي ستايش شده پاداشي
و يا عطايي جالب دارد. به تو اميد بستم که مرا
به سوي ذخائر رحمت و گنجهاي آمرزش آشنا کني.
خدايا! اين بندة توست که تو را يگانه ميخواند
و توحيد و يگانگي تو را سزاست و جز تو کسي را
سزاوار اين ستايشها نميداند. خدايا! مرا به
درگاه تو نيازي است که جز فضل تو جبران نکند،
و آن نيازمندي را جز عطا و بخشش تو به توانگري
مبدل نگرداند پس در اين مقام رضاي خود را به
ما عطا فرما و دست نياز ما را از دامن غير خود
کوتاه گردان که تو به هر چيزي توانايي)
15. نهجالبلاغه، خطبة 161: (بر خداوند توکل
ميکنم توکلي که بازگشت به سوي او باشد و از
او راه ميجويم راهي که به بهشت رسد و به آنجا
که خواست اوست بيانجامد.)
16.همان، خطبة 165: (خداوند به لطف و رحمتش ما
و شما را از کساني قرار دهد که با دل و جان
براي رسيدن به جايگاه نيکان تلاش ميکنند.)
17. امام علي (عليهالسلام)، کافي، ج 1، ص
142: (خداوند ما و شما را به سبب هدايت مصونيت
بخشد و ما و شما را بر تقواي خويش ثابت و
استوار بدارد و از خداوند براي خودم و شما
آمرزش ميخواهم.)
وَ السَّلامُ عَلَينا وَ عَلي عِبادِ اللهِ
الصّالِحينَ
حسين اسکندري
تهران، رمضانالمبارک 1428، مهرماه 1386
|
